Szkoła Podstawowa imienia Stanisława Staszica w Błaszkach

Wolna Polska, odrodzona w 1918 r. zastała błaszkowską oświatę w stanie niewiele lepszym niż w czasie zaborów. Miasteczko, zniszczone w 1914 r. przez szykujących się do bitwy o Łódź Niemców, nie podniosło się jeszcze z wojennej zawieruchy. Pierwsze lata niepodległości to przede wszystkim wielki wysiłek społeczeństwa w związku z walkami o granice i wojną z Rosją Radziecką. Mieszkańcom dokuczał brak chleba, który podlegał reglamentacji, ludność dziesiątkowała epidemia grypy hiszpanki, z wojny wracali chorzy i ranni mężczyźni i mało kto pamiętał o sprawach szkoły.

Edukacja w Blaszkach po I wojnie światowej w zasadniczej części funkcjonowała na zasadach, jakie wprowadzone zostały przez okupanta w czasie działań wojennych. Działała szkoła porosyjska, wybudowana w 1882 r. w miejscu, gdzie dziś mieści się Urząd Miejski, czyli przy dawnym Górnym Rynku a w budynku Błaszkowianki zajęcia mieli uczniowie utworzonego w 1917 r. gimnazjum. Jednak wprowadzenie obowiązku szkolnego przez odrodzone państwo polskie spowodowało, że będące w dyspozycji władz miejskich lokale nie były w stanie zaspokoić potrzeb dużej rzeszy uczniów. Wobec tego stanu rzeczy postanowiono ulokować w szkole przy Górnym Rynku uczniów klas I – III, natomiast dla uczniów klas IV –V wynajęto pomieszczenia na klasy od rodziny Zarembów przy ul. Ogrodowej.

W 1921 r. ówczesny burmistrz miasta Florian Jackowski złożył wniosek o budowę nowego gmachu  szkolnego w miasteczku. Głównym zwolennikiem tej idei był miejscowy proboszcz ks. Kruczkowski, którego wsparł także rabin Kanał. Wsparcie rabina było niezwykle istotne, ponieważ radni wyznania mojżeszowego stanowili połowę ogólnej liczby radnych miejskich i bez ich wsparcia żadne inicjatywy nie mogły ulec realizacji. Pierwsze posiedzenie Rady Miejskiej w sprawie budowy szkoły odbyło się 28 września 1921 r. Dyskusja była niezwykle burzliwa a jej efektem było odrzucenie większością głosów wniosku burmistrza, co argumentowano brakiem środków finansowych w budżecie miasta. Wydawało się, że idea budowy nowej placówki oświatowej w miasteczku legła w gruzach. Taki stan rzeczy trwał trzy tygodnie, kiedy to na kolejnej sesji Rady Miejskiej w Błaszkach niespodziewanie radni podjęli uchwałę zobowiązującą Magistrat do podjęcia wszelkich starań w celu znalezienia odpowiedniej działki pod budowę szkoły oraz do zaplanowania budżetu na ten cel w 1922 r. Jednym z głównych źródeł pozyskania funduszy na realizację projektu miał zostać zaciągnięty od rządu kredyt w wysokości 200 000 marek polskich. Także społeczeństwo miasteczka zostało obciążone stosownym podatkiem.

Jesienią 1921 r. wyznaczono termin rozpoczęcia prac budowlanych na 1 września 1922 r. Natomiast oddanie nowego obiektu do użytku miało nastąpić wraz z rozpoczęciem nowego roku szkolnego w 1924 r. Jednak kryzys gospodarczy oraz początki inflacji spowodowały niespodziewane trudności. Także brak decyzji co do wyboru odpowiedniego placu szkolnego nie przyspieszał biegu wydarzeń. Dlatego 17 maja 1922 r. miała miejsce niezwykle burzliwa  debata radnych miejskich, w trakcie której zobowiązano  burmistrza do jak najrychlejszego podpisania umowy z architektem kaliskim Pajzderskim na wykonanie projektu budowlanego. Jednocześnie Komisja Powiatowa w Kaliszu przy udziale wydelegowanych przedstawicieli Rady Miejskiej: ks. Kruczkowskiego,  Kijewskiego, Zielińskiego, Gelbardta, Bornsztajna i Hubermana miała dokonać ostatecznego wyboru placu pod budowę. Zamknięto też dyskusję w sprawie finansowania inwestycji. 50 % ciężaru wzięło na siebie miasto, resztę miał dołożyć Sejmik Powiatowy w Kaliszu. Ministerstwo Robót Publicznych zobowiązało się do udzielenie stosownego kredytu. W tym samym czasie pozyskano wreszcie teren pod budowę, który nazwano „polem szkolnym”. Ta decyzja Rady Miejskiej została przyjęta jednogłośnie, ze wskazaniem na jak najszybsze rozmowy burmistrza Jackowskiego z Inspektorem Tylińskim z biura Architekta Powiatowego w Kaliszu w celu ukończenia planów architektonicznych.

Niezwykle istotne wydarzenie miało miejsce w dniu 17 października 1922 r. Wówczas radni miejscy podjęli ważną decyzję o rezygnacji z budowy nowej siedziby magistratu i przeznaczyli zgromadzone na ten cel 700 000 Mk na budowę szkoły. Uznano, że potrzeby edukacyjne są najważniejsze dla miasta i zdecydowano, że po wybudowaniu nowej placówki miasto przejmie stary budynek szkolny przy Górnym Rynku, wyremontuje go i tam zostanie przeniesiona siedziba magistratu. Decyzja radnych spowodowała, że od 1927 r. władze miejskie przestały urzędować w wynajętych lokalach i umieściły się w miejscu, które służy im do czasów współczesnych.

Tymczasem szalejąca inflacji powodowała, że udzielane kredyty nie zaspokajały wszystkich potrzeb finansowych inwestycji. Kolejny kredyt, już w wysokości 16 000 000 Mk zaciągnięto przy pomocy Kuratorium Oświaty w Kaliszu, przy czym ta kwota obejmowała także dofinansowanie budowy domu nauczycielskiego, który miał służyć przyszłej kadrze pedagogicznej nowej szkoły. Jednocześnie mieszkańcy miasteczka zostali objęci 250 % podatkiem szkolnym. Rosnące galopująco ceny powodowały napięcia z projektantem, który nie otrzymywał regularnie rat za wykonane usługi, przez co realna wartość jego wynagrodzenia znacząco malała. W 1923 r. zwiększono podatek szkolny dla ludności o kolejne 75%, jednak dopiero reforma walutowa, wprowadzona przez ministra Grabskiego spowodowała, że inflacja została w kraju opanowana i miasto mogło zaciągać kredyty w polskich złotych. W 1924 r. magistrat uzyskał kredyt z Polskiego Banku Komunalnego na budowę domu nauczycielskiego 5000 zł, co uzupełniono we wrześniu tego roku kolejną transzą w wysokości 15 000 zł. Wówczas już budowa przebiegała sprawnie. Firma kaliskiego majstra Kicala starała się dotrzymać planowanego terminu oddania szkoły do użytku, który przesunięto na jesień 1925 r. W tym samym czasie miasto dokupiło 25 a gruntu od Baltazara Kwiatkowskiego. Dokonujący zakupu ławnicy miejscy Marcinkowski i Lisowski uzgodnili cena za plac w wysokości 1000 zł. W kwietniu 1925 r. Rada Miejska postanowiła dokupić kolejny kawałek gruntu na potrzeby szkolne. Tym razem chodziło radnym o plac pomiędzy budynkiem szkolnym a Dolnym Rynkiem ( dziś plac Leona Sulwińskiego). W tym miejscu zaplanowano utworzenie alei łączącej szkołę z miastem. To miało być zadanie własne magistratu. Tuż przed oddaniem szkoły do użytku Rada Miejska na swoim posiedzeniu w dniu 1 lipca 1925 r. postanowiła  dokonać rozmieszczenia szkól powszechnych w Błaszkach. Nowa szkołą otrzymała numer 1 i mieścić się miała przy ul. Szkolnej 1. Natomiast w gmachu Błaszkowianki miała się mieścić szkoła nr 2. Jednak po kilku latach ta placówka przestała istnieć i w miasteczku funkcjonowała i funkcjonuje do dziś jedna szkoła podstawowa. 1 pażdziernika 1925 nastąpiło otwarcie nowej szkoły w Błaszkach. Funkcję kierownika objął Otto Kappes a do klasy I zapisano 80 dzieci.

dr Marek Król